Mijn aandacht voor de ontwikkelingen rondom het IJ werd, toen ik al anderhalf decennium elders woonde, in eerste instantie getrokken door het fraaie panorama dat je voorgeschoteld krijgt als je op een bus staat te wachten in het busstation aan de IJ-zijde van het station, op de eerste verdieping, boven de kade.
Nu kom ik kijken wat ervan geworden is. Is de genius loci hetzelfde gebleven? Nieuwe gebouwen zijn opgetrokken langs de oevers, nieuwe, moderne architectuur, nieuwe culturele instellingen; er werden nieuwe activiteiten ontplooid, economisch en cultureel, toeristisch en recreatief; er kwamen nieuwe ponten, nieuwe pontroutes. Er is een heel nieuw waterfront gecreëerd. De oude industrie is verdwenen, het verval is gekeerd,– hier ontwikkelt zich een nieuwe stad.
Er is een nieuwe woonomgeving gecreëerd. Achter de IJ-kantine ligt een complex van appartementengebouwen – twee hoge woontorens, een groepje lagere gebouwen in contrasterende kleuren, variërend in hoogte. Staal, baksteen, keramisch materiaal. Roodbruin, saffierblauw en grijstinten, één zelfs in gedurfd rood.
Kraanspoor. De voormalige afbouwconstructie voor mammoettankers is zo’n 270 meter lang, 10 meter breed en 14 meter hoog; een enorm bouwwerk. Op de zware, brutalistische onderbouw een constructie die ‘zwevend’ boven het beton is aangebracht, met 4 stijgpunten waar in de oorspronkelijke trappenhuizen nu liften zijn geïnstalleerd. Kantelbare, glazen lamellen aan de buitenkant zorgen voor luchtcirculatie van de dubbele gevel.
Aan de oostzijde van de aanlegsteiger oogt het allemaal heel anders, woester: loodsen, met graffiti bewerkt, – restanten van de vroegere werfindustrie.
Aan de overzijde van de Oude Houthaven, achter de aangemeerde schepen, liggen Silodam en de twee voormalige graansilo’s in het zonnige middaglicht. Vanaf hier zal ik naar het Centraal Station wandelen. Onderweg wil ik IJdock nog bekijken, het Paleis van Justitie. Morgen ga ik KNSM-eiland bezoeken, Java-eiland, Borneo, Sporenburg.
Alles wil ik zien, de noordoever, de zuidoever, alle eilanden, alle nieuwe architectuur. Het volledige, nieuwe waterfront. Een heerlijke omgeving. Nieuw hart van een nieuwe stad.
